Opzien tegen modernisering

Nederland is geobsedeerd door de Verenigde Staten. Deze obsessie is echter dubbelzinnig. Of het nu gaat om Hollywood-films, rock-'n-roll of fastfood: Nederlanders namen Amerikaanse cultuur gretig in zich op, Amerika is het voorbeeld van modernisering. Maar Nederlanders zetten zich er ook vaak afkeurend tegen af: "we zijn nog niet zo gek als die Amerikanen". Zo dient Amerika als het ware als spiegel voor wie 'wij', Nederlanders, zijn. Maar waaruit bestaat de Nederlandse identiteit eigenlijk Historicus Jesper Verhoef toont dat deze zeer actuele, netelige vraag heel goed via de confrontatie met moderne, met Amerika geassocieerde media kan worden beantwoord. In het twintigste-eeuwse publieke debat in Nederland kwamen verschijnselen als de verering van filmsterren, tv-quizzen, reclame en commercie aan de orde. Verhoef heeft het gedigitaliseerde krantenbestand van de Koninklijke Bibliotheek systematisch geanalyseerd - iets dat niet eerder op deze schaal gedaan is. Op basis daarvan werpt hij nieuw licht op het denken over Nederlandse identiteit. Hij toont aan dat ook tussen 1919 en 1989 de ontmoeting met 'vreemde' culturen en invloeden, namelijk Amerika en nieuwe media, doorlopend leidde tot ontzetting en onzekerheid. Nederlanders verzetten zich de hele periode tegen ingrijpende maatschappelijke veranderingen. Ze presenteerden die als wezensvreemd en bedreigend voor de Nederlandse eigenheid. Hierop volgde doorlopend heftig verzet. Anders dan graag wordt aangenomen, stonden Nederlanders allesbehalve tolerant tegenover maatschappelijke veranderingen.