Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη - ΣΤ΄ Τόμος

Το σημαντικότερο έργο του Έλληνα ιστορικού Κωνσταντίνου Σάθα (Σαθόπουλου) θεωρείται η πολύτομη «Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη» (1872-1894). Ο ακάματος μελετητής των μεσαιωνικών χρόνων (ένας από τους θεμελιωτές των βυζαντινών σπουδών) θεωρεί ιερά υποχρέωσή του να συλλέξει ανέκδοτα μνημεία που διαλευκαίνουν την πολιτική, την εκκλησιαστική και φιλολογική ιστορία του Ελληνικού έθνους την περίοδο των χρόνων εκείνων. Στα περιεχόμενα της Μεσαιωνικής Βιβλιοθήκης καταρρίπτονται μάλιστα (με την βοήθεια κυρίως ιταλικών πηγών) οι ισχυρισμοί του Σπυρίδωνος Ζαμπέλιου και του Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου περί της εννοίας «ελληνοχριστιανικός πολιτισμός». Ο Σάθας εν έτει 1887 δεν διστάζει να αρνηθεί την «ελληνικότητα» των Βυζαντινών. Ο εκχριστιανισμός υποστηρίζει δεν συνέβη ομαλά και αρκετές περιοχές διατηρούν έναν επιφανειακό εκχριστιανισμό κατά τον 15ο αιώνα. Απέναντι στην υποτιθέμενη θεωρία της καθόδου σλαβικών φύλων μέχρι και την Πελοπόννησο (θεωρία Φαλμεράϋερ), ο Σάθας αποδεικνύει ότι οι «θρυλλούμενοι Σλαύοι» δεν ήταν παρά Ιλλυριοί – Αλβανοί, που η βυζαντινή αμάθεια εξέλαβε ως σλαβικά φύλα παρέχοντας βάση κατά αυτόν τον τρόπο σε ύστερο χρόνο, σε εσφαλμένες ιστορικές εκτιμήσεις.