Spitten in een vèr verleden

Een boek over (plaats)namen in Noord-Holland en een kijkje in onze vroege bewoningsgeschiedenis. Valt er trouwens over onze plaatsnamen nog iets nieuws te vertellen? Neem bijvoorbeeld Alkmaar. Maar is niet zo'n probleem maar wat betekent Alk? Om maar te zwijgen over straatnamen als Payglop, Ropjeskuil en Varnebroek. Verrassend veel namen in Noord-Holland blijken een andere betekenis te hebben dan tot dusver wordt aangenomen. De naam Bergen lijkt niet bijzonder maar wie waren de verzinners en wat moeten we aan met de Eeuwigelaan? De fantasie van de vroege bewoners van Schagen kende geen grenzen! Hoe kwamen zij bij namen als Jaarsdorp, Avonddorp en Tin. De notabelen van Heiloo hebben lang en ernstig getwijfeld tussen Heilo en Heiloo. De intentie was heilig maar wat betekent de naam Heiloo? Een kleine hint: de namen Heiloo en Laren betekenen precies hetzelfde. Bij Egmond komen monniken, graven en vissers voorbij en natuurlijk Adelbert, maar waaraan is de naam Egmond ontleend? Dat geldt trouwens ook voor alle Kat en Bloemendaal gerelateerde namen. Waren de Kattenbergen slechts de speeltjes (heuveltje op, heuveltje af) voor de kindertjes van de toenmalige landlords of hadden ze een serieuze functie? Geschiedenis lijkt saai, maar die van Noord-Holland is dat allerminst! In de vroege middeleeuwen gebeurde er van alles. Het landschap veranderde in rap tempo en de bewoning paste zich daarbij aan. De spaarzame gegevens over onze vroege namen hebben geleid tot vele vermoedens en veronderstellingen over hun betekenis. Van de akten en oorkonden waarin voor de eerste keer Noordhollandse namen worden genoemd, blijkt de datering uiterst discutabel. De archieven zullen nog maar weinig verrassingen opleveren. Maar als de ons ter beschikking staande gegevens nog eens in een breder perspectief worden geplaatst en eerder ingenomen stand- en uitgangspunten worden losgelaten, lijkt de 'vaststaande' geschiedenis toe aan herschrijving.