Γεράσιμος Λιώκης - Βυζαντινή Αυτοκρατορία

Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία από την εποχή της ίδρυσής της από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο (330) ως την κατάκτησή της από τον Οθωμανό σουλτάνο Μωάμεθ Β΄ (1453) διάνυσε συνολικά 1123 χρόνια. Είναι επομένως αδύνατο να περιλάβει κανείς σε ένα τόμο κανονικού με- γέθους τα όσα έγιναν μέσα σε ένα τόσο μεγάλο διάστημα. Προτίμησα λοιπόν μια πιο εύληπτη προσέγγιση με αποτέλεσμα να περιορίσω σ’ αυτόν τον τόμο τα γεγονό- τα με συνοπτική εξιστόρηση, κατανοητή από τον ανα- γνώστη που θέλει ν’ αναφερθεί κύρια για να επαναφέρει στη μνήμη του χρονολογίες, πρόσωπα και συμβάντα. Αισθάνομαι, ότι το Βυζάντιο με έχει αιχμαλωτίσει με τη γοητεία του. Η μακρά εκστρατεία δυσφήμισης, κυρίως από τον μεγάλο Άγγλο ιστορικό Edward Gibbon, αλλά και τον Γάλλο φιλόσοφο Montesquieu, που άρχισε τον 18ο αιώνα, έχει πλέον παρέλθει. Κατά τον 20ο αιώνα η εικόνα άρχισε ν’ αλλάζει, το ευρύ κοινό εγνώρισε από κοντά τα μνημεία του Βυζαντίου και η αυτοκρατορία έτυ- χε και πάλι της οφειλόμενης αναγνώρισης. Το έργο τούτο αποτελεί και ένα είδος φόρου τιμής. Ο πολιτισμός μας ποτέ δεν αναγνώρισε επαρκώς το χρέος του προς την Ανατολική Αυτοκρατορία. Αν δεν υπήρχε αυτός ο προμαχώνας της Χριστιανοσύνης στην Ανατολή, ποιά θα ήταν η τύχη της Ευρώπης μπροστά στα στρατεύματα των βασιλέων της Περσίας τον έβδομο αιώνα, ή εκείνη των Χαλιφών της Βαγδάτης τον όγδοο -2- αιώνα; Τι γλώσσα θα μιλούσαμε σήμερα και σε ποιο Θεό θα πιστεύαμε; Αλλά και στον πολιτιστικό τομέα το χρέος μας είναι μεγάλο. Με τις εισβολές των βαρβάρων και την πτώση της αυτοκρατορίας της Ρώμης, το φως της μά- θησης είχε σβήσει σχεδόν στην Δυτική Ευρώπη. Όμως στις όχθες του Βοσπόρου αυτό το φως εξακολουθούσε να λάμπει και ήταν εκεί που διατηρήθηκε η παλαιά ελλη- νική κλασική κληρονομιά. Ο συγγραφεύς δεν προσβλέπει στο να κερδίσει κάποια αναγνώριση. Απλώς προσπαθεί να παρουσιάσει αυτή τη μακρόχρονη και σκοτεινή περίοδο της ιστορίας εύληπτα και περιεκτικά.