'Het is een raadsel waarvan de bevolking heeft geleefd'

Het woord 'hongerwinter' roept tegenwoordig bij vrijwel iedereen beelden op van broodmagere kinderen en volwassenen die met een lepel gamellen uitschrapen. Ook zijn er beelden en verhalen over de hongertochten naar de boeren om levensmiddelen te kopen of te ruilen. Dergelijke beelden en verhalen zijn iconisch geworden. Ze bevestigen en versterken de collectieve herinnering. De grote lijn klopt natuurlijk, maar is tegelijkertijd sterk generaliserend en daardoor nogal eenzijdig.0Hoewel er veel is geschreven over de Hongerwinter, is er weinig onderzoek gedaan naar de gang van zaken in de afzonderlijke steden. Toch zijn er heel wat belangwekkende vragen te stellen. Hoe zat het eigenlijk met de voedselvoorziening? Was er werkelijk niets meer te eten? Ging iedereen naar de gaarkeuken en at men allemaal dagelijks tulpenbollen en suikerbieten? Hoe stond het met de gezondheid van de bevolking? Wat valt er te zeggen over ondervoeding en sterfte? Op dergelijke vragen wordt doorgaans weinig ingegaan.0Dit boek beschrijft de situatie in Leiden. Uitgangspunt is de vraag die in 1946 werd gesteld door Jan van Stralen, drijvende kracht achter het illegale Leidse blad Kroniek van de Week: 'Het is een raadsel waarvan de bevolking, voor zover deze zich langs clandestiene weg geen levensmiddelen kon verschaffen, toen heeft geleefd.' Over Leiden in de oorlogsjaren zijn verrassend veel bronnen overgeleverd. Er blijken zelfs voldoende bronnen te zijn om de vraag van Van Stralen naar tevredenheid te beantwoorden. Dit levert een verhaal op over de pogingen de voedselvoorziening in Leiden tijdens de Hongerwinter op een minimumpeil te houden een verhaal, dat na de oorlog vrij snel in de vergetelheid is geraakt en bij herdenkingen nauwelijks aandacht krijgt.