Dwa światy, dwie pamięci

Podwójna wizja rzeczywistości powoduje, że czytelnik może wyodrębnić w materiale prozatorskim Louise Erdrich i José Maríi Arguedasa obecność dwóch historii, dwóch języków, dwóch duchowości i dwóch mentalności, mających ścisły związek z dwoma modelami świata. Erdrich i Arguedas pozostają w głębi indiańsko-metyskiego świata i czasami muszą ów świat trochę czytelnikowi spoza tej kultury objaśniać, bo łatwo jest opacznie zrozumieć jakieś wydarzenie czy postać z powieści, w której pod powierzchnią jednego kodu znaczeniowego prawie zawsze czai się inny. Jest to wyraźny sygnał autorów, że uprawomocnione są dwie interpretacje, dwa odczytania, i że wyjście poza własną kulturę, aby zrozumieć inną, z jednej strony – wymaga nieustannego wysiłku, a z drugiej – stanowi fantastyczną przygodę intelektualną, estetyczną i filozoficzną. Analizy przeprowadzone przez Agnieszkę Gondor-Wiercioch obejmują zarówno kwestię wierzeń religijnych oraz mitologii, jak i obyczajowość, sposoby pojmowania i racjonalizowania życiowych doświadczeń, a także literackie formy opisu świata i ludzi. Autorka zajmuje się opisywanymi fenomenami w świetle teorii wielokulturowości. Rozważania nad twórczością Erdrich i Arguedasa są więc interesujące nie tylko jako praca z dziedziny literaturoznawstwa, lecz także, a może przede wszystkim – antropologii kulturowej. Książka ta jest na polskim rynku dziełem pionierskim, napisanym bardzo inteligentnie i solidnie. Warto też podkreślić, że Louise Erdrich i José María Arguedas należą do grona twórców wybitnych, wysoko cenionych przez krytykę, co sprawia, iż wnioski wysnuwane z analizy przez twórczość oryginalną, o wysokim poziomie artystycznym i intelektualnym. Z recenzji Jerzego Jarzębskiego